به گزارش پیام آوران معدن و فولاد: با وجود روند نزولی فولادسازی دنیا در سالیان اخیر، شاهد روند روزافزون تولید فولاد در ایران بودهایم. در این میان تنها محدودیتهای انرژی مانع فولادسازی ما بودهاند. البته در ماه آوریل از میزان تولید فولاد کشور به شدت کاسته شده است.
انتظار میرود این افت تولید که از جنگ و تحمیل خسارت به صنایع فولادی ایران نشأت میگیرد، در ماههای آتی نیز تداوم داشته باشد. هرچند امید صنعتگران به بازسازی صنایع و احتمال توافق در ماههای آتی، امید به توسعه تولید و باز پس گرفتن بازارهای فولاد را در سطح جهانی زنده نگه داشته است.
در طول سالیان گذشته ایران توانسته است در مقام دهمین فولادساز بزرگ دنیا، جایگاه خود را تثبیت کند. مجموع تولید فولاد ایران در طول سال کمی بیش از 30 میلیون تن برآورد میشود. این تولید در حالی است که ظرفیت نصب شده در واحدهای فولادسازی کشور حدود 50 میلیون تن است.
بنابراین باید اقرار کرد که در طول سالیان گذشته از تمامی ظرفیت نصب شده روی صنعت فولاد کشور به درستی بهره گرفته نشده است. بخشی از این محدودیت تولید در سایه ناترازی انرژی کشور حاصل شده است. درواقع برق موردنیاز واحدهای فولادی در ماههای گرم سال تامین نمیشود.
در همین حال باید تاکید کرد که توسعه صنعت فولاد کشور با تکیه بر منابع گازی کشور ممکن شده است. به این معنی که تولید فولاد کشور با تکیه بر آهن اسفنجی بهعنوان ماده اولیه انجام گرفته است.
در این فرآیند گاز علاوهبر منبع انرژی حکم خوراک واحدهای صنعتی را هم دارد. در این میان بیتوجهی سیاستگذار به توسعه زیرساختهای گازی کشور که البته در نبود سرمایه لازم ایجاد شده، به کاهش تولید فولاد و خالی ماندن ظرفیتهای این بخش منجر میشود. در همینحال اعمال سالهای طولانی تحریم علیه اقتصاد ایران نیز بر بار مشکلات این صنعت افزوده است.
در چنین فضایی پس از حمله دوم آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران و مورد اصابت قرار گرفتن واحدهای فولادی کشور، بخشی از ظرفیت تولید در صنعت فولاد کشور کاهش یافت. درنتیجه ایران دیگر جایگاه دهم فولادسازی دنیا را در اختیار ندارد. از دست رفتن این جایگاه درحالی است که فولادسازان کشور به پتانسیل این صنعت برای کسب رتبههای بهتر حتی تا هفتمین فولادساز بزرگ دنیا، مفتخر بودند.
در همینحال باید تاکید کرد که طی ماههای اخیر از میزان تولید فولاد در منطقه خاورمیانه کاسته شده است. این افت تولید را میتوان در سایه تنشهای ژئوپلتیک حاکم بر منطقه توجیه کرد. هرچند باید اقرار کرد که از دست رفتن ظرفیت تولید، ماندگار نخواهد بود.
افت تولید فولاد در سطح جهانی
براساس آمار منتشر شده توسط انجمن جهانی فولاد، مجموع تولید فولاد خام دنیا در ماه آوریل 2026 برابر 153.4 میلیون تن گزارش شده است. این حجم از تولید در قیاس با مدت مشابه سال گذشته آن، برابر 1.9 درصد کاهش داشته است.
مجموع تولید فولاد دنیا نیز از ژانویه تا پایان آوریل امسال میلادی برابر 613.3 میلیون تن برآورد شده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال 2025 میلادی، کاهش 2 درصدی داشته است.
بررسی تولید فولاد به تفکیک منطقهای حکایت از آن دارد که در بازه زمانی ژانویه تا آوریل میزان تولید فولاد در منطقه آفریقا، سایر کشورهای اروپایی (بهجز کشورهای عضو در اتحادیه) و شمال آمریکا در مقایسه با مدت مشابه سال 2025 میلادی، مثبت و رو به رشد گزارش شده است.
رشد تولید فولاد خام در منطقه آفریقا در این دوره برابر 8.7 درصد بوده است. تولید فولاد در سایر کشورهای اروپایی افزایش 4.3 درصدی داشته است. در همینحال میزان تولید در منطقه شمال آمریکا نیز با افزایش 3.5 درصدی همراه بوده است.
خاورمیانه سرآمد بیشترین افت تولید
در میان سایر منطق دنیا بیشترین افت تولید فولاد به منطقه خاورمیانه اختصاص داشته و برابر 12.8 درصد گزارش شده است. به این ترتیب سهم این منطقه از تولید فولاد دنیا در ماه آوریل 2026 میلادی افت جدی داشته است. این کاهش در سایه جنگ و تنش در منطقه حاصل شده است. بهخصوص آنکه در جریان جنگ بخشی از صنایع فولادی در منطقه خاورمیانه متحمل خسارات جدی شدند.
در این دوره تولید فولاد در کشورهای روسیه، کشورهای عضو سیآیاس و اوکراین نیز افت 11.5 درصدی داشته است. این کاهش را هم میتوان به تشدید تنش نظامی در این منطقه نسبت داد. تولید در اتحادیه اروپا نیز در بازه زمانی موردبحث کاهش 2.2 درصدی، در منطقه آسیا و اقیانوسیه افت 1.8 درصدی و در جنوب آمریکا کاهش 0.9 درصدی داشته است. گفتنی است بیشترین افت تولید در منطقه خاورمیانه و برابر 27.6 درصد گزارش شده است.
بزرگترین فولادسازان دنیا
در ماه آوریل همچنان بزرگترین تولیدکننده فولاد دنیا چین بود. میزان تولید فولاد این کشور در ماه آوریل نسبت به مدت مشابه سال گذشته برابر 2.8 درصد کاهش داشته است. مجموع تولید فولاد این کشور از ژانویه تا آوریل نیز 4.1 درصد افت داشته است.
هند نیز در مقام دومین فولادساز بزرگ دنیا قرار دارد. تولید فولاد این کشور در ماه هند 3.9 درصد بیشتر شده است. مجموع تولید فولاد این کشور ژانویه تا آوریل برابر 9.4 درصد بیشتر شده است. میزان تولید ایالات متحده نیز در این بازه زمانی 9.4 درصد بیشتر و در بازه زمانی ژانویه تا آوریل نیز 6.6 درصد بیشتر شده است.
تولید ژاپن در مقام چهارمین فولادساز بزرگ دنیا نیز در ماه آوریل برابر 0.3 درصد بیشتر شده است. مجموع تولید فولاد این کشور از ژانویه تا آوریل برابر 1.2 درصد کمتر شده است. کشورهای کرهجنوبی، روسیه، ترکیه، آلمان، برزیل و ویتنام در رده دیگر فولادسازان بزرگ دنیا قرار گرفتهاند.
گفتنی است در ماه آوریل رشد تولید ویتنام برابر 4 درصد بوده است. مجموع رشد تولید فولاد این کشور از ژانویه تا آوریل برابر 8.4 درصد گزارش شده است. گفتنی است در ماه آوریل ویتنام جایگزین ایران در مقام دهمین فولادساز بزرگ دنیا قرار گرفت.
بدون تردید از دست رفتن جایگاه ایران در بازار رقابت جهانی بهمنزله تحمیل خسارات جدی به فعالان این صنعت است. به بیان دقیقتر بازار صادراتی به آسانی به دست نمیآید که به سادگی از دست برود. در فضای کنونی سایر رقبای جای فولاد ایران را در این رقابت خواهند گرفت.
با وجود این فعالان صنعت فولادسازی ایران تاکید دارند، چنانچه توافقی میان ایران و ایالات متحده شکل بگیرد که به رفع تحریمهای اعمال شده بر اقتصاد ایران منجر شود، احتمال بازیابی سریع توان فولادسازی ما در بازار رقابت جهانی وجود خواهد داشت. در این میان موقعیت ژئوپلتیک کشور و دسترسی خوب به بازارهای جهانی متضمن جایگاه ما در بازار صادراتی فولاد خواهد بود.
بهخصوص آنکه در طول سالیان گذشته تحریم و محدودیت در تعاملات جهانی یکی از موانع اصلی برای حضور موفق فولادسازان ما در بازار رقابت بینالمللی بود. در این میان فولادسازان ایرانی حتی ناچار بودند محصول خود را ارزانتر یا با نام کشوری دیگر به فروش برسانند. چنانچه این دست موانع مرتفع شود، شاهد توسعه صنعت فولادسازی کشور خواهیم بود.
