به گزارش پیام آوران معدن و فولاد: افتتاح واحد مکانیزه انباشت و برداشت کنسانتره در مجتمع فولاد خراسان، به معنای اضافه‌شدن یک زیرساخت جدید به مجموعه تولیدی این شرکت نیست، این پروژه را باید بخشی از تلاش برای کاهش گلوگاه‌های عملیاتی، مدیریت هزینه مواد اولیه و افزایش بهره‌وری در زنجیره تولید فولاد دانست.
این واحد با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۲۰ میلیون یورویی و با حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت به بهره‌برداری رسید. ظرفیت ذخیره‌سازی ۵۰۰ هزار تن، تجهیزات استاکر و ریکلایمر با ظرفیت اسمی هرکدام ۱۴۰۰ تن در ساعت و حدود ۳.۵ کیلومتر نوار نقاله، ابعاد عملیاتی این پروژه را نشان می‌دهد. اهمیت اقتصادی این سرمایه‌گذاری زمانی مشخص می‌شود که جایگاه آن را در ارتباط میان تأمین کنسانتره آهن و تولید گندله بررسی کنیم. در زنجیره فولاد، دسترسی به مواد اولیه به تنهایی کافی نیست، نحوه تخلیه، ذخیره‌سازی، همگن‌سازی و انتقال مواد نیز بر کیفیت محصول، پایداری تولید و هزینه تمام‌شده اثر می‌گذارد.
پیش از اجرای این پروژه، جابه‌جایی و انبارش کنسانتره در فولاد خراسان با استفاده از روش‌های غیرمکانیزه و ماشین‌آلات متعدد انجام می‌شد. مکانیزه شدن این فرآیند می‌تواند نیاز به جابه‌جایی‌های تکراری را کاهش دهد و از این طریق، هزینه سوخت، استهلاک ماشین‌آلات، نیروی انسانی عملیاتی و ضایعات مواد را تحت تأثیر قرار دهد.
در کنار این موضوع، همگن‌سازی کنسانتره اهمیت ویژه‌ای دارد. تغییرات کیفیت و ترکیب مواد ورودی ممکن است عملکرد فرآیند گندله‌سازی را با نوسان مواجه کند. مدیریت یکنواخت‌تر خوراک ورودی، در صورت اجرای صحیح، می‌تواند به ثبات کیفیت گندله و کاهش اختلالات تولید کمک کند. بنابراین، منفعت پروژه تنها در کاهش هزینه انبارش خلاصه نمی‌شود، بلکه می‌تواند در مراحل بعدی زنجیره تولید نیز اثرگذار باشد.
بااین‌حال، میزان این صرفه جویی هنوز باید با داده‌های عملکردی پس از بهره‌برداری سنجیده شود. ظرفیت اسمی تجهیزات به خودی خود اثبات نمی‌کند که هزینه تمام‌شده محصول کاهش یافته یا تولید افزایش پیدا کرده است.
بر اساس توضیحات مدیرعامل مجتمع، اجرای این پروژه زمینه افزایش ظرفیت تولید کارخانه گندله‌سازی تا ۲.۵ میلیون تن در سال را فراهم می‌کند. تحقق این هدف می‌تواند امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت تولید و تبدیل منظم‌تر کنسانتره به محصولی با ارزش افزوده بالاتر را ایجاد کند.
البته باید میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی تفاوت گذاشت. افزایش تولید گندله به تأمین مستمر کنسانتره، دسترسی به انرژی، عملکرد تجهیزات پایین دستی، تقاضای بازار و صرفه اقتصادی تولید وابسته است. اگر محدودیت انرژی یا کمبود مواد اولیه مانع فعالیت پایدار کارخانه شود، ظرفیت ذخیره‌سازی و انتقال به تنهایی نمی‌تواند افزایش تولید را تضمین کند.
از این منظر، واحد جدید یک زیرساخت تسهیل کننده است که می‌تواند هماهنگی میان بخش‌های مختلف تولید را بهبود دهد، اما نتیجه نهایی آن به عملکرد کل زنجیره وابسته خواهد بود.
بررسی صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد چرا سرمایه‌گذاری در بهره‌وری برای فولاد خراسان اهمیت دارد. طبق صورت‌های مالی تلفیقی حسابرسی شده منتشرشده برای سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، درآمد عملیاتی شرکت از حدود ۲۶۷ هزار میلیارد ریال در سال قبل به حدود ۳۲۳ هزار میلیارد ریال افزایش یافت؛ بااین‌حال، سود ناخالص از حدود ۵۹.۴ هزار میلیارد ریال به ۴۶.۶ هزار میلیارد ریال کاهش پیدا کرد. سود عملیاتی نیز در مقایسه با سال قبل افت داشت.
این ارقام نشان می‌دهد رشد درآمد الزاماً به بهبود سودآوری منجر نمی‌شود. افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، حمل‌ونقل و سایر نهاده‌های تولید می‌تواند بخشی از درآمد اضافی را جذب کند. در چنین شرایطی، پروژه‌هایی که به کاهش ضایعات و هزینه‌های عملیاتی کمک می‌کنند، از منظر اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
البته نمی‌توان افت سودآوری شرکت را به طور مستقیم به ضعف زیرساخت انباشت و برداشت نسبت داد یا مدعی شد پروژه جدید به تنهایی این روند را معکوس خواهد کرد. ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که اثرش بر هزینه‌های عملیاتی و حاشیه سود اندازه‌گیری شود.
ظرفیت ذخیره‌سازی ۵۰۰ هزار تن کنسانتره نیز می‌تواند انعطاف پذیری شرکت را در مدیریت زمان ورود مواد اولیه و تأمین خوراک خطوط تولید افزایش دهد. این موضوع در شرایط اختلال حمل‌ونقل یا نوسان در برنامه تأمین اهمیت دارد و می‌تواند احتمال توقف ناشی از کمبود مواد را کاهش دهد.
در مقابل، ذخیره‌سازی گسترده نیازمند مدیریت دقیق موجودی است، زیرا مواد انباشته شده بخشی از سرمایه در گردش شرکت را درگیر می‌کنند. بنابراین، مزیت اقتصادی این ظرفیت به تناسب موجودی با نیاز تولید، سرعت گردش مواد و کیفیت برنامه‌ریزی خرید بستگی دارد.
برای ارزیابی موفقیت این سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون یورویی، انتشار شاخص‌هایی مانند میزان کاهش هزینه جابه‌جایی هر تن کنسانتره، تغییر نرخ ضایعات، مصرف سوخت و تعمیرات، نرخ بهره‌برداری تجهیزات و افزایش واقعی تولید گندله ضروری است. مقایسه این شاخص‌ها پیش و پس از بهره‌برداری، امکان سنجش بازده سرمایه‌گذاری را فراهم می‌کند.
در نهایت باید گفت واحد انباشت و برداشت کنسانتره می‌تواند زیرساختی مؤثر برای افزایش بهره‌وری و تقویت زنجیره تولید فولاد خراسان باشد. هرچند موفقیت اقتصادی آن نه با ظرفیت تجهیزات و مبلغ سرمایه‌گذاری، بلکه با کاهش پایدار هزینه تمام‌شده، افزایش تولید قابل فروش و بهبود سودآوری شرکت اثبات خواهد شد.
منبع: تیتر ۲۰
