ارزش بازار ۵۰ شرکت معدنی برتر جهان در پایان ژوئیه ۲۰۲۶ به حدود ۲.۱۷ تریلیون دلار رسیده، اما هیچ شرکت ایرانی در این فهرست حضور ندارد. این در حالی است که ایران از ذخایر معدنی متنوعی برخوردار است و کارشناسان، ضعف در تأمین مالی، فناوری، زیرساخت، ثبات مقررات و تبدیل ذخایر به بنگاه‌های رقابت‌پذیر را از مهم‌ترین موانع می‌دانند.

پژوهشگر دانشگاه امیرکبیر سامانه HarmanAI-MPM را برای شناسایی مناطق امیدبخش و اهداف اکتشافی با استفاده از هوش مصنوعی توسعه داده است؛ فناوری‌ای که می‌تواند زمان، هزینه و ریسک اکتشاف معدن را کاهش دهد.

اگر توافق به کاهش تنش و ثبات چندساله منجر شود، هزینه بیمه حمل‌ونقل کاهش می‌یابد. صادرات مواد معدنی تسهیل خواهد شد. تجهیزات و ماشین‌آلات معدنی آسان‌تر وارد کشور می‌شوند.

با وجود مطرح شدن واگذاری معادن از طریق بورس کالا، هنوز ابلاغیه‌ای برای اجرای این طرح صادر نشده است. کارشناسان معتقدند موفقیت این سیاست، بیش از تغییر بستر واگذاری، به اصلاح نظام ارزش‌گذاری، تکمیل اطلاعات فنی و رفع موانع ساختاری بخش معدن وابسته است.

با امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور و استانداری کرمان، توسعه اکتشافات معدنی، مدیریت مخاطرات زمین‌شناسی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین و تدوین اطلس دیجیتال زمین‌شناسی استان در دستور کار قرار گرفت؛ اقدامی که می‌تواند جایگاه کرمان را به‌عنوان قطب زمین‌شناسی و معدن کشور تقویت کند.

مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران در پیامی، با توجه به دستاوردهای حوزه اکتشاف ازجمله کشف ذخایر عظیم معدن سریدون که تقدیر ویژه رئیس‌جمهور را در پی داشت، از تلاش همکاران معاونت اکتشافات و توسعه معدنی قدردانی کرد.

رئیس‌جمهور در آیین روز ملی صنعت و معدن با اهدای تندیس زرین و لوح تقدیر از سیدمصطفی فیض، مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، به پاس نقش‌آفرینی در توسعه اکتشافات معدنی و ثبت ذخیره ۳.۰۶۶ میلیارد تنی معدن مس سریدون تجلیل کرد؛ دستاوردی که پشتوانه‌ای راهبردی برای توسعه صنعت مس کشور به شمار می‌رود.

رئیس هیأت عامل ایمیدرو با تأکید بر توان متخصصان داخلی در بومی‌سازی ماشین‌آلات تولید کاغذ از سنگ، این فناوری را مزیتی راهبردی برای توسعه صنایع معدنی، افزایش ارزش افزوده و حفاظت از منابع طبیعی دانست. همزمان، از پیشرفت پروژه کارخانه کاغذ از سنگ الیگودرز و نزدیک بودن زمان بهره‌برداری آن خبر داده شد.

رشد قیمت فلزات، افت عیار معادن و پیشرفت فناوری‌های فرآوری، باطله‌های معدنی را از یک پسماند کم‌ارزش به منبعی اقتصادی تبدیل کرده است؛ هرچند چالش‌های حقوقی، فناوری و ضعف سیاست‌گذاری همچنان مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت هستند.

شرکت ملی صنایع مس ایران در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ با عبور از اهداف تولید، ثبت رکوردهای جدید در استخراج و فرآوری، افزایش ذخایر معدنی به بیش از ۲۲ میلیارد تن و ثبت عمیق‌ترین گمانه اکتشافی کشور، عملکردی فراتر از برنامه به نمایش گذاشت و گام مهمی در تقویت توسعه پایدار و تأمین خوراک آینده صنعت مس برداشت.

رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور از هدف‌گذاری برداشت ۲ میلیون کیلومتر خطی ژئوفیزیک هوایی تا پایان سال ۱۴۰۵ خبر داد و اعلام کرد توانمندسازی بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت‌های ملی، محور اصلی سیاست‌های جدید برای تسریع اکتشافات معدنی خواهد بود.

افغانستان با ذخایر معدنی ارزشمند و معدن عظیم مس عینک، یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌های معدنی جهان را در اختیار دارد، اما ناامنی، ضعف زیرساخت‌ها، چالش‌های حقوقی و موانع حکمرانی، این پروژه را به یکی از بزرگ‌ترین فرصت‌های از دست‌رفته صنعت معدن تبدیل کرده و مانع بهره‌برداری از ثروتی چندصد میلیارد دلاری شده است.